وَ الَّذِينَ تَدْعُونَ و آنان را كه شما مىخوانيد و مىپرستيد آنها را مِنْ دُونِهِ بدون خدا لا يَسْتَطِيعُونَ نمىتوانند نَصْرَكُمْ يارى دادن شما را وَ لا أَنْفُسَهُمْ و نه نفسهاى خود را يَنْصُرُونَ يارى كنند بوقت قصد كسر و حطم ايشان وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ و اگر بخوانيد اى مؤمنان كافران را إِلَى الْهُدى بدين راست كه راه انبياء و اولياست لا يَسْمَعُوا نشنوند بسمع قبول وَ تَراهُمْ و مىبينى تو اى محمد ايشان را كه به ديدهاى ظاهر يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ مىنگرند بسوى تو وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ و حال آنكه ايشان نمىبينند ترا ببصر بصيرت و به حقيقت تو بينا نيستند پس اگر ترا مىبينند به صورت بحسب معنى نمىبينند سلطان محمود غازى از شيخ ابو الحسن خرقانى قدس سره پرسيد كه سر اين سخن چيست كه سلطان العارفين قدس سره فرموده كه هر كه بايزيد را ديد آتش دوزخ بر وى حرام شد و حضرت ص اين سخن نه‌گفت و او را كفار و يهود و منافقان مىديدند حضرت شيخ فرمودند كه اين ديدن را حمل به رويت ظاهر مكن معلومست كه حضرت پيغمبر ص را در زمان ايشان چند كس ديده باشند در وقت بايزيد نيز چند كس او را ديده باشند و بجمال او بينا شده باشند بيت براى ديدن روى تو چشمى ديگرم بايد * كه اين چشمى كه من دارم جمالت را نمىشايد خُذِ الْعَفْوَ اين آيت جامع مكارم اخلاق است مىفرمايد كه فراگير آسانى را در كار مردمان و مجوى از ايشان كارى كه شاق باشد بر ايشان يا بگير صفت عفو را و از سر گنهكاران درگذر يا فراگير فضل اموال اغنيا را و آنچه بديشان سهل باشد صدقه دادن و برين معنى نزول آيت قبل از وجوب زكات بوده باشد وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ و بفرما ديگران را به نيكوئى در اقوال و افعال و گفته‌اند عرف خصلتيست كه آن را عقل پسندد و شرع قبول كند وَ أَعْرِضْ و روى بگردان عَنِ الْجاهِلِينَ از نادانان و سفيهان و ستيزه مكن به ايشان ابو حمزه بغدادى قدس سره فرمود كه نفس جاهل‌ترين جاهلانست و او سزاوارتر است با آنكه ازو اعراض كنى در كشاف آورده كه حضرت رسالت پناه بعد از نزول اين آيت از جبرئيل ع پرسيد كه حقيقت اين سخن چيست جبرئيل ع فرمود كه پروردگار تو مىگويد كه پيوند كن با كسى كه از تو ببرد و عطا ده آن را كه ترا محروم سازد و عفو كن از كسى كه بر تو ستم كند و فى نفس الامر اصول مكارم اخلاق همين است حكيم ثنائى مىفرمايد بيت هر كه زهرت دهد به دو ده قند * و آنكه از تو برد به دو پيوند وَ إِمَّا يَنْزَغَنَّكَ و هرگاه كه برانگيزاند و از جاى ببرد ترا صورت خطاب به آن حضرت ص بوده است اما مراد امت‌اند هر يكى از امت را مىگويد كه چون از جاى برانگيزاند ترا مِنَ الشَّيْطانِ از جهت ديو نَزْغٌ از جاى بردنى و آن در حالت غضب مىتواند بود يا اگر از شيطان وسوسه به تو رسد فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ پس پناه گير به خدا از شر او إِنَّهُ سَمِيعٌ به درستى كه خدا شنونده است آن را كه به زبان گوئى عَلِيمٌ داننده است آن را كه در دل دل دارى إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا به درستى كه آنان كه پرهيز كردند از شرك و معاصى يا بترسيدند از حق إِذا مَسَّهُمْ چون برسد بديشان طائِفٌ وسوسه مِنَ الشَّيْطانِ از ديو سركش تَذَكَّرُوا ياد كنند خدا را و از وعيد او برانديشند فَإِذا هُمْ مُبْصِرُونَ پس ناگاه ايشان بينندگان باشند راه صواب را و بدان بينائى وسوسه شيطان از خود دفع كنند و بطريق حق گرايند .